SOY & AİLE ÖRÜNTÜLERİ • BÜTÜNCÜL DEĞERLENDİRME

Aile İçinde Değersizlik Hissi Nasıl Oluşur?

Değersizlik hissi çoğu zaman tek bir olaydan değil, yıllar boyunca tekrar eden küçük mesajlardan oluşur. Çocuk sürekli kıyaslanıyorsa, duyguları küçümseniyorsa veya yalnız başarı gösterdiğinde fark ediliyorsa zamanla ‘olduğum halim yeterli değil’ sonucuna varabilir.

Sürekli Kıyaslama

‘Bak kardeşin nasıl yapıyor’, ‘komşunun çocuğu senden iyi’ gibi cümleler çocukta kendi değerini başkalarıyla karşılaştırarak ölçme alışkanlığı oluşturabilir.

Yetişkinlikte kişi başarılarına rağmen kendisini sürekli eksik hissedebilir.

Duyguların Küçümsenmesi

Çocuk üzgün olduğunda ‘abartma’, korktuğunda ‘saçmalama’ deniyorsa duygularının geçersiz olduğunu öğrenebilir.

Yetişkin olduğunda kendi ihtiyacını ciddiye almakta zorlanabilir.

Başarı ile Sevginin Birbirine Karışması

Yalnız yüksek not, başarı veya uygun davranış sonrası ilgi gören çocuk, sevgiyi performansla ilişkilendirebilir.

Bu kalıp yetişkinlikte aşırı çalışma ve dinlenememe olarak devam edebilir.

Görünmez Çocuk Rolü

Evde sürekli kriz varsa sessiz ve sorun çıkarmayan çocuk fark edilmeden büyüyebilir. Bu çocuk kendi ihtiyacını geri plana atmayı öğrenebilir.

Yetişkin olduğunda ilişkilerde de görünmez kalabilir ve ‘beni kimse anlamıyor’ hissi yaşayabilir.

Değer ile Başarıyı Ayırmak

Kişinin insan olarak değeri performansından farklıdır. Ancak yıllarca bu ikisi birlikte öğrenildiyse ayrıştırmak zaman alabilir.

Ben çalışmalarda kişinin kendi değer ölçüsünü yeniden kurmasına önem veririm.

Benim Yaklaşımımda Neye Bakıyorum?

Eleştiri, kıyaslama, ailedeki başarı dili, görünmezlik, sınır koyma ve onay ihtiyacı birlikte değerlendirilir.

Amaç geçmişte duyulmayan her sözü telafi etmek değil, bugün kişinin kendisiyle kurduğu dili değiştirebilmektir.

Sonuç

Değersizlik hissi çoğu zaman aile içinde tekrar eden eleştiri, kıyaslama ve koşullu onay mesajlarıyla güçlenir. Bu mesajlar fark edildiğinde kişi kendi değerini yeniden tanımlayabilir.