SOY & AİLE ÖRÜNTÜLERİ • BÜTÜNCÜL DEĞERLENDİRME

Çocuklukta Öğrenilen Kalıplar Yetişkinlikte Nasıl Devam Eder?

Çocuklukta öğrendiğimiz birçok davranış o dönemde hayatta kalmaya, kabul görmeye veya çatışmadan kaçınmaya yardımcı olmuş olabilir. Fakat çocuk için işe yarayan bir strateji yetişkin hayatında sorun oluşturabilir. Ben bu nedenle bugünkü davranışa bakarken “bu davranış ilk ne zaman gerekli hale geldi?” sorusunu da sorarım.

Çocukluk Stratejisi Nasıl Oluşur?

Çocuk bulunduğu ortamı değiştiremez; çoğu zaman kendisini ortama uydurur. Çok öfkeli bir evde sessizleşebilir, eleştirinin yoğun olduğu evde mükemmel olmaya çalışabilir, sevgiyi az hissettiği evde herkesi memnun etmeye yönelebilir.

Bu davranışlar o zaman koruyucu olabilir. Sorun, yetişkinlikte otomatik devam ettiğinde ortaya çıkar.

Örnek: Herkesi Memnun Etme

Çocukken evde huzur bozulmasın diye sürekli uyum sağlayan biri düşünelim. Yetişkin olduğunda işte ek görevleri reddedemez, ilişkide kendi ihtiyacını söyleyemez.

Bir süre sonra yorulur ve içeride biriken öfke patlamalara dönüşebilir.

Örnek: Kontrol Etme

Çocuklukta evin düzeni öngörülemezse, kişi yetişkin olduğunda kontrolü güvenlik aracı olarak kullanabilir.

Her şeyi planlamak ve herkesin ne yaptığını bilmek kısa süreli rahatlatır; fakat ilişkilerde baskı oluşturabilir.

Bilinçaltı Taraf Neden Önemlidir?

Bu davranışlar çoğu zaman kişi düşünmeden önce devreye girer. Bu nedenle yalnız “böyle yapma” demek yeterli olmaz.

Bilinçaltı çalışmalarda kişinin otomatik tetikleyicilerini, iç cümlelerini ve tekrar eden ilişki örüntülerini görünür hale getirmeye çalışırım.

Yeni Davranış Nasıl Oluşur?

Önce tetikleyiciyi fark etmek, sonra otomatik tepki ile yeni davranış arasına küçük bir mesafe koymak gerekir.

Örneğin hemen evet demek yerine “düşünüp döneceğim” demek bile yıllardır süren memnun etme döngüsünde yeni bir alan açabilir.

Benim Yaklaşımımda Neye Bakıyorum?

Bugünkü sorunu, çocuklukta benzer duygunun yaşandığı ortamları, ailedeki rolleri ve kişinin kendine söylediği cümleleri birlikte değerlendiririm.

Amaç geçmişte takılı kalmak değil; geçmişten gelen otomatik davranışın bugünkü yaşam üzerindeki etkisini azaltmaktır.

Sonuç

Çocukluk kalıpları yetişkinlikte kader değildir. O zaman koruyucu olan bir davranış bugün işe yaramıyorsa, farkındalık ve yeni seçimlerle değiştirilebilir.